Werkwijze
Van protocollen naar maatwerk: waarom ik kies voor flexibele begeleiding
Over de kracht van echt luisteren versus vakjes afvinken
In mijn opleiding tot psycholoog en later tot CGT-therapeut heb ik geleerd hoe waardevol evidence-based werken is. Protocollen hebben hun plek – ze zijn gebaseerd op onderzoek en hebben bewezen effectief te zijn. Toch kies ik er in mijn praktijk bewust voor om flexibel met deze protocollen om te gaan. Waarom? Omdat mensen geen protocollen zijn.
De waarde van protocollen
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik protocollen niet afschrijf. In de jeugdzorg, waar ik dagelijks werk, zie ik hoe belangrijk het is om evidence-based te werken. Protocollen bieden:
- Houvast voor behandelaar en cliënt
- Bewezen effectieve technieken
- Een duidelijke structuur en tijdlijn
- Meetbare resultaten
Voor veel situaties werkt dit uitstekend. Maar niet voor allemaal.
Waar protocollen tekortschieten
In mijn eigen zoektocht naar hulp heb ik beide kanten ervaren. CGT volgens protocol hielp me enorm – maar soms voelde het ook als een keurslijf. Alsof mijn proces in een vooraf bepaald tempo moest verlopen. Alsof mijn unieke situatie in een standaard format moest passen.
Wat ik miste:
- Ruimte voor mijn eigen tempo
- Aandacht voor wat er op dat moment speelde
- Flexibiliteit om een zijpad in te slaan als dat nodig was
- De mogelijkheid om terug te komen als ik later weer vastliep
Mensen zijn geen diagnoses
Iemand komt bij me met angstklachten. Volgens het protocol zou ik een standaard angstbehandeling kunnen starten. Maar wat als blijkt dat onder die angst een oud trauma zit? Of dat de angst samenhangt met hoogbegaafdheid en het gevoel nergens bij te horen? Of dat er sprake is van overprikkeling door een neuro-atypisch brein?
Elke persoon is een uniek verhaal. Met een eigen geschiedenis, eigen krachten, eigen uitdagingen. Een protocol kan daar geen recht aan doen.
Mijn aanpak: het beste van beide werelden
In mijn praktijk combineer ik daarom:
- De kennis uit protocollen: Ik ken de technieken, de stappen, de valkuilen
- Met maatwerk: Ik pas toe wat werkt voor jou, in jouw tempo, op jouw manier
Dat betekent bijvoorbeeld:
- We kunnen CGT-technieken gebruiken, maar in een volgorde die bij jou past
- We kunnen EMDR doen, maar met meer of minder sessies dan ‘standaard’
- We kunnen werken aan trauma, maar ook ruimte maken voor wat er nu speelt
- We kunnen stoppen en later weer beginnen zonder opnieuw te moeten starten
De kunst van echt luisteren
Wat dit vraagt van mij als behandelaar? De bereidheid om:
- Mijn vooraf bedachte plan los te laten
- Echt te luisteren naar wat jij nodig hebt
- Samen te ontdekken wat werkt
- Te vertrouwen op jouw expertise over je eigen leven
Dit is soms spannender dan het volgen van een protocol. Er is geen uitgestippelde route. Maar de ervaring leert dat juist deze flexibiliteit ruimte geeft voor echte, diepgaande verandering.
Voor wie werkt deze aanpak?
Flexibele, op maat gemaakte begeleiding werkt vooral goed voor mensen die:
- Al vaker hulp hebben gezocht maar het gevoel hadden ‘niet te passen’
- Meerdere thema’s hebben die door elkaar heen lopen
- Behoefte hebben aan hun eigen tempo
- Niet in een diagnostisch hokje te vangen zijn
- Geloven dat ze zelf het beste weten wat ze nodig hebben
Een persoonlijk voorbeeld
Mijn paardencoach werkt al jaren op deze manier met mij. Soms werk ik aan iets heel concreets, soms hebben we het over existentiële vragen, soms sta ik gewoon even stil bij waar ik nu ben. Er is geen vast format, geen vooraf bepaald doel, geen eindpunt. En juist dat maakt dat ik telkens weer stappen kan zetten.
Vertrouwen in het proces
Werken zonder strak protocol vraagt vertrouwen. Van jou, maar ook van mij. Vertrouwen dat:
- We samen de weg vinden
- Jouw innerlijke wijsheid de richting aangeeft
- Het oké is om niet te weten hoe het zal lopen
- De beste verandering van binnenuit komt
Tot slot
Protocollen zijn als een recept – handig als je een standaardgerecht wilt maken. Maar wat als je allergisch bent voor een ingrediënt? Of als je gewoon iets anders lekker vindt? Dan pas je het recept aan.
Zo zie ik begeleiding ook. Evidence-based kennis als basis, maar met de flexibiliteit om het aan te passen aan wie jij bent. Want uiteindelijk gaat het niet om het perfect volgen van een protocol. Het gaat om wat jou verder helpt.
En dat is voor iedereen anders.

